Phong tục cúng gà trống ở Việt Nam

1. Tại sao không thể thiếu gà thắp hương trong thờ cúng

Theo thần thoại của một số dân tộc Việt Nam, từ khi Ngọc Hoàng mới sáng tạo ra mặt đất, thấy rất lạnh lẽo và ẩm thấp, Ngọc Hoàng sai mười mặt trời suốt ngày suốt đêm chiếu sáng để sấy khô mặt đất. Nhưng cũng vì thế mà mặt đất đã khô trắng, nứt nẻ. Mặc dù vậy, Ngọc Hoàng quên không thu các mặt trời lại khiến con người và cây cỏ khốn đốn vì nắng hạn.

Lúc bấy giờ, có một chàng hiệp sỉ giương cung tên bắn liên tiếp rụng 9 mặt trời. Mặt trời thứ 10 (là mặt trời cuối cùng) sợ hãi quá  bay tít lên cao và trốn biệt không ló ra nữa. Mặt đất từ đó lại tối tăm lạnh lẽo. Con người và loại vật rủ nhau cùng đi gọi mặt trời. Thế nhưng, không con nào gọi được. Cuối cùng chỉ có con gà trống khỏe mạnh cất tiếng gáy vang lừng khiến mặt trời tò mò ngó xuống rồi quên cả sợ hãi và hạ thấp dần độ cao. Từ đó mặt trời sáng bừng lên.

Đêm giao thừa (trừ tịch) là đêm trời đất tối tăm nhất, người ta bảo đó là lúc mặt trời ẩn mình sâu nhất. Nhà nhà bảo nhau đều cúng một con gà với hi vọng con gà sẽ đánh thức mặt trời chiếu sáng cho đầy đủ ánh nắng cả năm.

Gà cúng trong đêm giao thừa phải là gà trống hoa, trống mới le te gáy với ý nghĩa khỏe mạnh, tinh khiết. Đó chính là ước "mong mưa thuận gió hòa".

Con gà trở thành một mã văn hóa đi liên với tín ngưỡng của mọi gia đình và việc cúng bằng gà trống thành phong tục của mọi gia đình Việt Nam.

2. Quan niệm về 5 đức tính tốt trong phong tục Việt Nam.

Theo phong tục Việt Nam, con gà trống có đủ 5 đức tính mẫu mực của một con người mà người đàn ông đặc biệt cần. Những đức tính đó là: Văn, Võ, Dũng, Nhân, Tín. Cúng gà trống cũng là cầu mong con cháu được hưởng những đức tính đó.

- Văn: Mào con gà trống và hai cái mào ở dưới nhìn như mũ cánh chuồn của ông tiến sĩ biểu hiện cho "Văn"

- Võ: Cựa gà là vũ khí biểu dương cho "Võ".

- Dũng: Con gà trống trong đàn luôn sãn sàng đánh nhau để bảo vệ đàn của mình và sẵn sàng chí tử đến chết biểu tượng cho đứng tính dũng khí.

- Nhân: Con gà trống đầu đàn khi được cho ăn thì luôn gọi bầy của mình đến rồi mới thủng thẳng ăn cùng mà không bao giờ ăn một mình. Đức tính này biểu tượng cho "Nhân".

- Tín: Con gà trống luôn gáy đúng giờ bất kể bốn mùa biểu tượng cho chữ "Tín".

3. Gà thắp hương ngậm bông hoa hồng

Theo truyền thống và  phong tục của người Việt Nam thì từ xưa tất cả các mâm cỗ cúng  thường có một con gà cúng cùng nhiều lễ vật khác, gà cúng thường là gà trống được chọn từ những con gà khỏe mạnh, mào đẹp, luộc khéo, miệng ngậm bông hồng đỏ mang ý nghĩa khoẻ mạnh, tinh khiết, an lành. Và Con gà luôn đi kèm mâm xôi, mang bóng dáng của nền văn minh nông nghiệp trồng lúa nước, nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt

4. Phong tục Việt Nam và việc cúng gà trống ngày nay.

Ngày nay, Trong các mâm cúng tổ tiên, đi lễ, cúng Tết không thể thiếu gà trống, là cách thể hiện truyền thống đạo lý “uống nước, nhớ nguồn” của người Việt.

 

Bình luận

  • avatar

    Lê Hùng
    .
    Đúng là ở Việt Nam, mâm cúng không thể thiếu gà thắp hương
  • avatar

    Nguyễn Tùng Sơn
    .
    Cảm ơn! Bài viết rất hữu ích. Chúc Gà Bà Ba phát triển thịnh vượng

Viết bình luận

Bạn đã gửi bình luận thành công. Xin cảm ơn!